پرواز داخلی رسپینا

آرامگاه پیر پالاندوز

یکی از دیدنی های مشهد که به شما توصیه می کنیم در بازدید از این شهر تاریخی- مذهبی حتما به سراغ آن بروید، آرامگاه پیر پالاندوز است. این آرامگاه در ضلع شمال شرقی حرم امام رضا (ع) قرار گرفته است. آرامگاه پیر پالاندوز متعلق به یکی از عرفای گذشته و پیروان فرقه ذهبیه می باشد. پیر پالاندوز در زمان حیات خود ارادت خاصی به امام رضا (ع) داشت و بارها از او طلب شفاعت کرده بود. پس از وفات نیز به سبب همین ارادت وی را در همسایگی حرم مطهر دفن نمودند. به همین خاطر، پیر پالاندوز به عارفی که همسایه امام رضا (ع) است مشهور است. در ادامه مطلب همراه کجارو باشید تا پرده از شگفتی های این مقبره زیبای تاریخی برداریم.

پیر پالاندوز کیست؟

شیخ محمد مقتدی کارندهی ملقب به پیر پالاندوز، از جمله عارفان سرشناس فرقه ذهبیه مذهب شیعه است. وی در روستای کارده مشهد چشم به جهان گشود. پیر پالاندوز در دوران صفویه و معاصر بزرگانی چون شیخ بهایی می زیست. از جمله فعالیت های او می توان به ساخت خانقاهی در مشهد اشاره کرد. علاوه بر عرفان، شیخ در هنر نیز دست داشته و به خوشنویسی خط ثلث تبحر داشت. علاوه بر خانقاه، قرآن هفت سوره ای نیز از او به یادگار مانده است. با وجود آن که می توانست زندگی مرفهی داشته باشد اما شیخ راه زهد در پیش گرفته بود. منبع درآمد شیخ محمد از کار پالان دوزی بوده است و به همین دلیل به پیر پالاندوز مشهور است.

آرامگاه پیر پالاندوز

از جمله کرامات شیخ که بر مبنای باور توحیدی ایشان بود، می توان به ذکر تشکر، خدمت، قناعت، طاعت و توکل ایشان اشاره کرد. ایشان عنایت داشت تا در راستای توسعه ی این کرامات در محضر شیخ کمال الدین حسین تبادکانی ملقب به تاج الدین خوارزمی، باشد. شیخ توانست با خدمت به تاج الدین خوارزمی مورد توجه ویژه قرار بگیرد و آداب سلوک بیاموزد. پس از مدتی به دامادی ایشان درآمد. بعد از فوت خوارزمی، به خاطر انحراف افراد از ایدئولوژی، شیخ محمد از ادامه فعالیت های خود در راستای ارشاد و دستگیری سر باز زد و به شغل کفاشی مشغول شد.

سلسله ذهبیه

ذهبیه یکی از فرقه های فعال صوفیان در ایران است. با توجه به مستندات تاریخی گمان می رود که سید عبدالله برزش آبادی موسس این فرقه باشد. پیروان فرقه ذهبیه بر این باورند که منتسب به ائمه اطهار بوده و سند ولایت آن ها به امام رضا (ع) می رسد. این فرقه با تشکیلات خانقاهی و صوفی خود صرفا محدود به خاک ایران است. پیروان سلسله ذهبیه در شهرهای مختلف ایران مانند تهران، شیراز، دزفول و… پراکنده اند و به ساخت مدارس، مساجد، حسینیه و مراکز درمانی و خدماتی مشغول می باشند. کمتر آثاری از این فرقه نگاشته شده است اما کتاب ذهبیه؛ تصوف علمی، آثار ادبی نوشته اسدالله خاوری، تنها کتابی می باشد که به صورت ویژه و اختصاصی به این فرقه پرداخته است. از این سلسله، این مقبره به یادگار مانده است که از دیدنی های مشهد محسوب می شود.

بیشتر پیروان این سلسله در خراسان، خوزستان، آذربایجان و فارس سکونت دارند. پیروان ذهبیه با اسامی دیگری از جمله علویه، رضویه، الهیه، محمدیه، کبرویه و احمدیه نیز شناخته می شوند. از بزرگان مذهب ذهبیه می توان به احمد غزالی، شهاب الدین سهروردی، ابوالنجیب سهروردی و شیخ جنید بغدادی اشاره کرد.

پیروان سلسله ذهبیه

ماجرای پیر پالاندوز و صاحب زمان (عج)

پس از آن که شیخ محمد از ارشاد پیروان کناره گیری کرد، بارها حضرت صاحب الزمان را در خواب دید که وی را به بازگشت به راهنمایی می خواند. پیر پالاندوز چندین بار از این مسئولیت سر باز زد تا این که در خواب دید امام از وی آزرده خاطر شده و گلیمش را از زیر پایش کشیده و به چهار میخ می کشد. پس از واقعا دست به دامان شفاعت امام رضا (ع) شد. پس از تحمل رنج های بسیار در حدود یک سال بیمار شد و پس از آن با شفاعت امام رضا و راهنمون های ایشان مجددا به وعظ و ارشاد مشغول گشت.

تاریخچه آرامگاه پیر پالاندوز

شنیده ها حاکی از آن است که آرامگاه پیر پالاندوز در گذشته متعلق به فردی به نام ابونصر سراج طوسی بوده است. مدت ها بعد در سال 985 ه. ق، این آرامگاه که یکی از اماکن مذهبی مشهد محسوب می شود، در زمان سلطان محمد خدابنده به همت قنبر علی بن خواجه حسین بنا شد. بنای آرامگاه به شما ثابت می کند که دیدنی های مشهد فقط به حرم مطهر ختم نمی شود. در سال های گذشته بنای آرامگاه در دست مرمت قرار گرفت و بسیاری از بخش های مختلف آن بازسازی شد. از جمله این بازسازی ها می توان به رواق ها، درگاه ورودی، صحن و فضای اصلی آن اشاره کرد. نماکاری جداره های خارجی آرامگاه با کاشی کاری های نفیس تزئین شده و نقش های هندسی در آن ها کاملا مشهود است. برای حفظ هر چه بهتر از این آرامگاه که از جاهای دیدنی مشهد به شمار می رود، نام آن در تاریخ پنجم اردیبهشت ماه سال 1356 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

سر در مقبره پیر پالان دوز

موقعیت آرامگاه

آرامگاه پیر پالاندوز در مجاورت مجموعه اماکن مذهبی قرار دارد. دیدنی های مشهد در این منطقه بیش از آن چیزی است که فکرش را می کنید. برای بازدید از این جاذبه مذهبی باید به خیابان نواب صفوی، در ضلع شرقی حرم امام رضا (ع) رهسپار شوید. می بایست از ورودی حرم به سمت بازارچه حرکت و کرده و پس از طی دقایقی پیاده روی، تابلوهای مربوطه را دنبال نمایید.

معماری مقبره پیر پالاندوز

آرامگاه پیر پالاندوز را در سال ۹۸۵ هجری قمری، که بر کتیبه مربعی سفید رنگ حکاکی شده، ساخته اند. سر در این بنا با نقش های مینیاتوری زیبای خود در اولین وهله چشم شما را مجذوب خود می کند. معماری این آرامگاه مشابه سبک های پیشین معماری بقعه و مقابر در ایران است. یعنی شامل بنایی چهار ضلعی با گنبدی رفیع در بالای آن و ایوانی با مصالح آجر در روبه روی آن می باشد. در میان بنا یک بخش شاه نشین وجود دارد که در قسمت بالای آن یزدی بندی های زیبایی اجرا شده است. در گذشته این یزدی بندی ها دارای نقاشی بوده و به مرور محو شده است. در گلوگاه گنبد نیز تزئینات ظریف و زیبایی به کار رفته است. از جمله این تزئینات بدیع می توان به ترنج و نگاره های گیاهی اشاره نمود.

گنبد آرامگاه پیر پالاندوز

در ابتدا رنگ گنبد پیازی آرامگاه پیر پالاندوز، یکدست فیروزه ای بود. بعدها با مرمت کاشی های هندسی آن، گنبد را با رنگ های نخودی و فیروزه ای تزئین نمودند. دور تا دور گنبد را ستاره های هشت پر که درونشان تسبیحات اربعه را نوشته بودند، پوشانده بود. جداره های خارجی بنا با طاق نما های تیزه دار آجری و قاب بندی های مستطیل شکل و پشت بغل های کاشی، مناظر زیبایی پدید آورده اند. گنبد این آرامگاه اصطلاحا از نوع پیازی بوده که بر گردنه ای با کاشی های فیروزه ای قرار گرفته است. کلیت این بنا را در معماری صفویه دسته بندی می کنند. زیبایی های ایوان رفیع آن به کاشیکاری ختم نمی شود. تزئینات مقرنس از جنس گچ در زیر ایوان و فضاهای بیرونی چشم هر بیننده ای را مسحور می کند. هنگام بازدید از دیدنی های مشهد، جاذبه های تماشایی این آرامگاه غافل نشوید.

شرایط بازدید از آرامگاه پیر پالاندوز

همان گونه که پیش تر به آن اشاره شد، آرامگاه پیر پالاندوز در خیابان نواب صفوی قرار دارد. بازدید از این بنای ارزشمند تاریخی- مذهبی کاملا رایگان است. از جمله تسهیلاتی که جهت رفاه حال بازدیدکنندگان این مجموعه در نظر گرفته شده است می توان به سرویس های بهداشتی و صندلی های چرخ دار برای افراد ناتوان و کم توان اشاره کرد. پیدا کردن این بنا در بازارچه با توجه به تابلوهای راهنمای نصب شده بسیار آسان است.

تزئینات داخلی آرامگاه پیر پالان دوز

 

اجاره سوئیت و ویلا در سپنجا