شهر سوخته

شهر سوخته بر اساس یافته‌های باستان شناسی از قدیمی‌ترین تمدن‌های جهان به شمار می‌رود. این شهر به دلیل ظرفیت‌های برجسته تاریخی و حجم بالای آثار مکشوفه، منطقه‌ای ارزشمند برای باستان شناسان و علاقمندان به تاریخ است. در ادامه همراه وب سایت گردشگری هم اقلیم باشید تابا این شهر باستانی بیشتر آشنا شوید.

در بررسی‌های باستان شناسی در شهر سوخته و مطالعات گسترده تاریخ شناسان در این خطه، سیر تحول چشمگیری در زمینه‌های بازرگانی داخلی، تجارت خارجی، شهر نشینی و معماری، پزشکی، هنر، کشاورزی، جانور شناسی، زمین شناسی و همه علوم وابسته به این موارد، در این منطقه به چشم می‌خورد.

photo ۲۰۲۰ ۱۱ ۱۰ ۱۲ ۲۴ ۱۷

عدم وجود سلاح‌های جنگی در میان وسایل کشف شده از این منطقه نیز، به این شهر سوخته لقب «شهر صلح» را نیز داده‌اند.

شهر سه هزار و ۲۰۰ سال پیش از میلاد پایه گذاری شده و مردم آن در چهار دوره بین سال های سه هزار و ۲۰۰ تا یک هزار و ۸۰۰ پیش از میلاد در این مکان سکونت داشته‌اند،

محوطه باستانی شهر سوخته در هزاره دوم و سوم پیش از میلاد، توسط مهاجرانی که از چهار گوشه به آن وارد شده‌اند، بنا شده است و تا کنون سند یا سنگ نوشته ای که نام واقعی و باستانی این شهر را مشخص کند به دست نیامده و به علت آتش سوزی در دو دوره زمانی بین سال های سه هزار و ۲۰۰ تا ۲ هزار و ۷۵۰ پیش از میلاد «شهر سوخته» نامیده می شود.
این شهر مرکز بسیاری از فعالیت های صنعتی و هنری آن دوران بوده است به طوری که به گفته باستانشناسان و کاوشگران، در شهر سوخته نمونه های جالب و منحصر به فردی از زیورآلات به دست آمده است.
در شهر سوخته انواع سفالینه ها و ظروف سنگی، معرق کاری، انواع پارچه و حصیر یافت شده که معرف وجود چندین گونه صنعت، به ویژه صنعت پیشرفته پارچه بافی در آنجاست.
تاکنون ۱۲ نوع بافت پارچه یکرنگ و چند رنگ و قلاب ماهیگیری در شهر سوخته به دست آمده و نیز مشخص شده مردم این شهر با استفاده از نیزارهای باتلاق های اطراف دریاچه هامون سبد و حصیر می بافتند و از این نی ها برای درست کردن سقف خانه ها نیز استفاده می کردند.
صید ماهی و بافت تورهای ماهیگیری نیز از دیگر مشاغل مردمان شهر سوخته بود.
با توجه به موارد یاد شده شهر سوخته بدون شک جزو شهرهای بسیار پیشرفته زمان خود بوده است.

کلیک کنید
شهر سوخته بانکوک ،از جاذبه های تاریخی تایلند

شهر سوخته در سال ۱۳۹۳ به عنوان اولین تپه باستانی ایران و هفدهمین اثر جهانی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

شهر سوخته زابل

تاریخچه شهر سوخته

مساحت شهر سوخته در گذشته در حدود ۲۸۰ هکتار بوده و به پنج بخش اصلی تقسیم می‌شده است

شامل

  1. مناطق مسکونی در شمال شرقی و شرق
  2.  نواحی گسترده مرکزی
  3. بخش صنعتی در شمال غربی
  4. بناهای یادبود و گورستان در جنوب غربی

بخش صنعتی خارج از شهر و با فاصله از نقاط مسکونی قرار داشته است.

بر خلاف اقلیم امروزی منطقه شهر سوخته، در گذشته این شهر بسیار سرسبز و پر آب و شغل اکثر مردم شهر سوخته کشاورزی و صنعتگری بوده است.

ساخته شدن شهر در آبرفت‌های مصب رودخانه هیرمند، زمین‌های این منطقه را به مناطقی حاصلخیز برای کشاورزی تبدیل کرده بود و وجود عناصر طبیعی مانند رود هیرمند، دریاچه هیرمند و کوه خواجو در اطراف شهر سوخته، بر محبوبیت این منطقه می‌افزود.

استفاده از شتر برای حمل و نقل و استفاده از محصولات آن، اولین بار در شهر سوخته اتفاق افتاده است.

شهر سوخته زابل

از مهم‌ترین قسمت‌های کشف شده شهر سوخته می‌توان به حیاط‌های متعدد، راهروها، انبارها، اتاق‌ها، کوره و اجاق‌ها، پلکان و دیگر فضاهای معماری اشاره کرد و در میان آثار یافت شده می‌توان هزاران قطعه سفال و اشیای زینتی را برشمرد.

از میان دیگر صنایع رایج در شهر سوخته نیز می‌توان به ریسندگی، خراطی، معرق سازی، سفال‌گری و ساخت ابزار فلزی اشاره کرد. شهر سوخته تنها سایت باستان شناسی کشور است که فعالیت و حفاری‌های باستان شناسی در آن بدون وقفه و تعطیلی ادامه پیدا کرده است.

کلیک کنید
تحلیل صنعت گردشگری ایران در سایه کرونا و ضرورت گردشگری مسئولانه و پاک

شهر سوخته زابل

شهر سوخته کجاست؟

شهر سوخته در استان سیستان و بلوچستان و ۵۰ کیلومتری جنوب شهر زابل قرار دارد. شهر سوخته در تپه‌هایی بلند با ارتفاع بین ۱۲ تا ۱۸ کیلومتر و بین رودهای هامون و هیرمند واقع شده است.

در بازدید از شهر سوخته می‌توانید به موزه شهر سوخته نیز سر بزنید.

شهر سوخته زابل

  • آدرس : استان سیستان و بلوچستان، شهر زابل، جاده زابل به زاهدان، ۵۰ کیلومتری جاده، سمت چپ
  • آدرس موزه : روبه‌روی محوطه شهر سوخته
  • ساعت بازدید از موزه: ۶ ماه اول سال ۸ تا ۱۲ و ۱۶ تا ۲۰، ۶ ماهه دوم سال ۸ تا ۱۲ و ۱۶ تا ۱۹

چرا شهر سوخته سوخت؟

به دلیل وجود لایه‌های خاکستر وسیع در این منطقه و مشاهده آثار سوختگی در بناها، لقب شهر سوخته را به این شهر دادند. بنا بر نظر بعضی کارشناسان شهر سوخته دو بار به آتش کشیده شده است. بار اول به دوران رشد و شکوفایی و بار دوم به زمان نابودی شهر مربوط می‌شود، اما اختلاف نظرهایی در این باره وجود دارد و برخی دیگر از محققان این نظریه را رد می‌کنند.

شهر سوخته زابل

برخی کارشناسان تاثیرات خشکسالی و از بین رفتن منابع آب را دلیل کم شدن تدریجی دام‌ها و محصولات کشاورزی و در نهایت استفاده مردم از بقایای شهر برای تهیه آتش و درست کردن غذا را باعث از بین رفتن آن‌ها و تخریب کامل شهر سوخته می‌دانند.

شهر سوخته زابل

امروزه کارشناسان معتقد هستند که به دلیل رونق صنعت و وجود مناطق صنعتی در اطراف شهر سوخته در گذشته، تلی از خاکستر ناشی از فعالیت‌های این مناطق شهر سوخته را پوشانده بوده است. تغییرات اقلیمی و از بین رفتن رونق صنعت و تجارت از اصلی‌ترین دلایل زوال شهر سوخته بوده‌اند.

کلیک کنید
معرفی مجموعه گنجعلی خان کرمان

شهر سوخته زابل

مشهورترین کشفیات

در طول بررسی‌های انجام شده ، شواهدی یافت شد که تعجب باستان شناسان را برانگیخت. این شواهد از پیشرفت علم پزشکی در گذشته در شهر سوخته خبر می‌دهند.

شهر سوخته زابل

کشف نخستین چشم مصنوعی جهان

برای نخستین بار در شهر سوخته یک چشم مصنوعی با پیشینه چهار هزار و ۸۰۰ سال کشف شد، این چشم مصنوعی متعلق به زنی ۲۵ تا ۳۰ ساله در یکی از گورهای شهر سوخته مدفون شده و بر روی جمجمه او قرار داشته است.
چشم مصنوعی یافت شده در چشم چپ این زن کار گذاشته شده و با وجود گذشت زمان هنوز سالم مانده است.جنس این چشم مصنوعی به طور کامل مشخص نشده اما به نظر می رسد در ساخت آن از قیر طبیعی مخلوط به نوعی چربی جانوری استفاده شده است.
بر روی این چشم مصنوعی ریزترین مویرگ های داخل چشم توسط مفتول های طلایی به قطر کمتر از نیم میلی متری طراحی شده و مردمک این چشم نیز در وسط طراحی شده و تعدادی خطوط موازی که تقریبا یک لوزی را تشکیل می دهند پیرامون مردمک دیده می شود.

شهر سوخته زابل

شهر سوخته زابل

کشف نخستین جراحی مغز جهان 

یکی از شگفت انگیزترین یافته‌های این شهر باستانی، پیدا شدن نشانه های کهن ترین جراحی مغز در آن است. جمجمه‌ای از دختر ۱۲ یا ۱۳ ساله در این شهر باستانی کشف شده که در چهار هزار و ۸۰۰ سال قبل پزشکان این منطقه برای درمان بیماری هیدروسفالی (جمع شدن مایع در جمجمه) بخشی از استخوان جمجمه او را برداشته و جراحی کردند و این دختر بچه نیز مدت ها بعد از این عمل زنده مانده است.
اسکلت کامل این دختر بچه پیدا شده و چهره او نیز توسط اندام شناسان دیرینه شناس باز سازی شده است.

کلیک کنید
آشنایی با پارک آبی اکباتان تهران

شهر سوخته زابل

 کشف خط کش پنج هزار ساله 

خط کش ساخته شده از چوب آبنوس در کاوش های باستان شناسی شهر سوخته کشف شده است این خط کش به طول ۱۰ سانتی متر با دقت نیم میلی متری از جنس آبنوس است؛ کشف این وسیله نشانگر این است که ساکنان این شهر باستانی پیشرفت های زیادی در زمینه علم ریاضیات داشته اند.
کهن ترین تخته نرد جهان از گور باستانی شماره ۷۶۱ در شهر سوخته به همراه ۶۰ مهره پیدا شده است این تخته نرد؛ بسیار قدیمی تر از تخته نردی است که در گورستان سلطنتی «اور» در میان رودان (بین النهرین) پیدا شده بود.
این تخته نرد از جنس آبنوس و به شکل مستطیل ساخته شده است و بر روی آن یک مار که ۲۰ بار به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته، نقش بسته است.
این تخته نرد ۲۰ خانه بازی و ۶۰ مهره دارد و مهره ها که در یک ظرف سفالی در کنار تخت نرد قرار داشتند از سنگ های رایج شهر سوخته یعنی لاجورد، عقیق و فیروزه ساخته شده اند.

شهر سوخته زابلشهر سوخته زابل

 کشف نخستین پویانمایی (انیمیشن) جهان

باستان شناسان هنگام کاوش در گور پنج هزار ساله جامی راپیدا کردند که نقش یک بُز و یک درخت روی آن دیده می شد، آن ها پس از بررسی این شی دریافتند نقش روی جام بر خلاف دیگر آثار به دست آمده از محوطه های تاریخی شهر سوخته، تکراری هدفمند دارد، در پنج حرکت، بزی را  به سمت درخت حرکت و از برگ آن تغذیه می کند.
باستان شناسان با نزدیک کردن این تصاویر به یکدیگر موفق شدند نمونه ای از تصویری متحرک را در قالب فیلم ۲۰ ثانیه ای به دست آورند.

کلیک کنید
هتل کاروانسرای مشیر یزد هتلی زیبا و تاریخی در کوچه‌پس‌کوچه‌های زیباترین و کهن‌ترین شهر کویری ایران

hhi45

اشیای دیگر 

  1. سفال با امضای سفال گر بر روی آن
  2. چکش
  3. سوزن
  4. سنجاق سر زنانه
  5. شهرک های مسکونی و ساختمان های همگانی هم چون آپارتمان و نیز بذر خربزه
  6. حبوبات
  7. ماهی خشک کرده
  8. برنج
  9. زیره
  10. کوره های سفالگری
  11. کوره های ذوب فلزات
  12. دکمه
  13. تبر
  14. بندکفش
  15. قلاب
  16. شانه سر
  17. طناب
  18. سبد
  19. گل مو
  20. قاب های چوبی
  21. کفش و کمربند

شهر سوخته زابل

اجاره سوئیت و ویلا در سپنجا